Kde žijí Frísové?

Nazwa “Fryzja” wywodzi się z indoeuropejskiego słowa „preisios” (pochwały) i ma związek ze słowem „prei”, co oznacza „drogi”. Takže więc „Frisians” znaczy „przyjaciele, krewni”. Fryzyjczycy znali tak zwaną „wolność fryzyjską” – nie zaistniała tam klasa rządząca, tworzona poprzez małżeństwa lub przysięgi łączące wyższe warstwy społeczne.

W rzeczywistości Fryzja składała się z wielkiej liczby republik chłopskich, rzadko zgadzających się z sobą, gdyż każda odwoływała się do tej słynnej „wolności fryzyjskiej“. W średniowieczu wodzowie wszystkich społeczności przybywali corocznie do Upstalboom w Aurich (obecne Niemcy), aby dogadać się, na ile to było możliwe, w sprawie ujednolicenia administracji i polityki. Nawet ich prawo i system kar, znane od roku 800, były różnie interpretowane w różnych regionach. Z powodu tego słynnego „zemědělec musi sam sobie być panem” nie wyłoniło się prawdziwe państwo fryzyjskie. (Można tu zauważyć pewne podobieństwo do polskiego: szlachcic na zagrodzie równy wojewodzie!)

Fryzyjska wolność
Za przykład starego fryzyjskiego rozdrobnienia może posłużyć stary podział prowincji, który obejmował 11 miast i 30 “grietenijen“(okręg będący odpowiednikiem późniejszej gminy czy okręgu miejskiego). Wodzowie tych społecznosci (Grietman, odpowiednik późniejszego burmistrza) byli wysyłani na coroczne wiece, na który zapadały ważne decyzje. Ponieważ pozycja każdego wodza była uzależniona od jeho stronników, a ci mieli obowiązek konsultowania się ze swoimi radami, podejmowanie decyzji nie było łatwe. Z tego powodu wszyscy wybrani w Holandii drogą elekcji przysięgają m.in., że będą działać bez niczyich rozkazów.

Stary podział prowincji (jeden z poprzednich siedmiu ziem fryzyjskich)
Istnialo 30 grietenijen tworzących 3 dzielnice i czwarta dzielnica obejmująca 11 miast:

1. Oostergo (wschodnie hrabstwo)
   Achtkarspelen, Dantumadeel, Ferwerderadeel, Idaarderadeel Kollumer-land & (Nieuw-) kruisland, Leeuwarderadeel, Oostdongeradeel, Rauwerder-hem, Smallingerland, Tietjerkstradeel a Westdongeradeel.
2. Westergo (zachodnie hrabstwo):
   Baarderadeel, Barradeel, dále Bildt, Menadumadeel, Franekeradeel, Hemelumeradeel & Oldeferd, Hennaarderadeel, Wonseradeel a Wymbriseradeel.
3. De Wouden (Lasy):
   Ængwierda, Doniawerstal, Gaasterland, Haskerland, Lemsterland, Oost-stellingwerf, Opsterland, Schoterland, Utingeradeel a West-stellingwerf.
4. Jeden město:
   Leeuwarden, Dokkum, Drachten, Franeke, Harlingen, Heerenveen, Joure, Lemmer, Sneek, Wolvega a IJlst.

Uwaga:
Obecny okręg posiada rząd prowincji I 24 miasta. W stosunku do starego podziału wieś, gdzie spotykają się ich rady, może mieć inną nazwę niż okręg miejski (grupa wsi), która jest rządzona przez tę radę.

Prowincja Fryzja
Prowincja graniczy od wschodu z Groningen i Drenthe, na południu z Overijssel i Flewolandią, na zachodzie z Ijsselmeer i na północy z Morzem Północnym. Dalej obejmuje wyspy Wadden: Vlieland, Terschelling, Ameland oraz Schiermonnikoog i trzy niezamieszkane oraz objętą ochroną przyrody wyspą Griend, na której znajduje się rezerwat przyrody. Poza polderem Bildt (utworzonym przez imigrantów z Holandii) na północy i saksońskim Stellingwerven (wziętym z saksońskiej prowincji Drenthen) na południowym wschodzie, prowincja jest pod względem językowika f kultury. Holenderski, którego Fryzyjczycy uczą się w szkole, jest ich drugim językiem. W stolicy Leeuwarden dominuje dialekt holendersko-fryzyjski. Gęstość zaludnienia tej prowincji wynosi 194 osob na km 2 .

Bylina prowincji Flaga prowincji

Herb Fryzji jest podtrzymywany przez dwa lwy holenderskie i jest nakryty koroną. Tarcza ukazuje dwa lwy, jeden symbolizujący ziemie fryzyjskie w Holandii, drugi ziemie w Niemczech i Danii. Siedem złotych kostel symbolizuje originalne kraje Fryzji. Także na flatze te siedem krain jest symbolicznie odwzorowanych poprzez tzw. pompeblaren (czerwone liście-serca). Niebieskie pasy odnoszą się do czterech głównych rzek przecinających Fryzję: Weser, Mozy, Renu a Skaldy.

W angielskim tłumaczeniu

fríská angličtina:
-1- -1-
Frysk krvácel tsjoch op! Friská krev, pociť svou hodnotu!
Wol nou ris brûze en siede, Jdi teď vstát, řve a kypí,
En bûnzje troch ús ieren om! Buďte hrdí, protože jste Frisian!
Bezva operace! Wy sjonge it bêste lân fan d’ierde,Pojď! Zpívejte o nejlepší zemi na světě
To Fryske lân fol eare en rom. Fríská země plná cti a slávy.
Refrén Refrén

-2- -2-
Ompolske fan it hege salte wetter, Kolem napadené vysoce slanými vodami,
Fortroppe v terp stins, Seskupené na hromadě a propojené kabely,
Hien ‘d’âlde Friezen yn de wrâld net, Stále znal Frisy, aby zachránil svůj dvůr,
Har lân en frijdom wie har winsk. Jeho země, její svoboda mu byla drahá.
Refrén Refrén

-3- -3-
Fij fan it jok stege, frjemde slyšet, Neohýbán jhem tyrana,
Faek earm ek, mar dochs sterk en frij, Také často chudí, ale přesto silní a svobodní,
d’âlde Fries stânfêst od syn menearen, Dodržovali staré Frisiany přísně jejich morálku,
Hy wie v Fries, jako Fries stoar hy. Byl Frís a jako Frís zemřel.
Refrén Refrén

-4- -4-
Troch waer en wyn, tsjin need en dea striden Bojovat za každého počasí, strachy a potřeby,
Mei’t gleone swurd yn dízren hân kráčet, bojovat ws plamenným mečem v ocelové ruce
Wie wille yn dy ode mě, stoere tiden, daroval zbožné potěšení v dávných dobách,
Wie ‘t foar de frijdom fan har lân. když se báli svobody země.
Refrén Refrén

-5- -5-
Fan bûgjen frjemd en fij fan Leavewurden, Nikdy se neohýbejte a nenechte si lichotit,
Wie rjucht en sljucht har hert en sin! Vždy byl jejich slogan „správné, nikoli špatné“!
Syn wurd wie mokrá; rjocht, sljocht n trou Jejich slovo bylo zákonem, přímé a pravdivé
pravidla syn leare,
Stie s’alle twang en oerlêst it tsjin! Zablokoval všechny tlaky, zachoval jejich význam
Refrén Refrén

-6- -6-
Sa faek troch stroarm yn sé bidutsen, V bouři často zastrčený v moři,
Oerâlde, nech Fryske grûn. Starověká, milovaná fríská půda,
Waerd noait dy fêste, taeije bân ferbrutsen, Nikdy nezlomil tvrdé, tvrdé vazby,
Dy’t Friezen oan har lân ferboun! Mezi Frisianem a jeho dvorem!
Refrén Refrén

-7- -7-
Trochloftich folk fan dizze âlde name, Vážení lidé s tímto starým jménem,
Wêz jimmer op dy âlders skvělé! Buďte vždy hrdí na své předky!
Bliuw ivich fan dy grize, hege stamme, Buď navždy členem starého vysokého kmene,
V grien, v krêftich bloeiend leat! Silný zeleně kvetoucí výhonek!
Refrén Refrén

Refrén Refrén
Klink dan en daverje fier yn it rûn, Zpívej a hrom hrdě kolem,
Dyn âlde eare, oh Fryske grûn! Vaše stará sláva, ó fríské kolo!
Klink dan en daverje fier yn it rûn, Zpívej a hrom hrdě kolem,
Dyn âlde eare, oh Fryske grûn! Vaše stará sláva, ó fríská půda!

Historia Fryzji
Najstarsze dzieje Fryzji są porównywalne z dziejami Groningen. Dla wszystkich prowincji Holandii oznacza to, że w czasie chrystianizacji mnisi wymazali prawie wszystkie informacje spisane przez pogan, zachowały się tylko nieliczne słowa w antycznych runach wyryte na hełach i micz, Podobieństwo języków staroangielskiego i starofryzyjskiego wzięło się stąd, że spokrewnione z Fryzami plemiona Anglów, zamieszkujące wschodnią Fryzję, wyemigrowały doAnglii, pociągając zasob.

Mówiona historia Fryzów liczy sobie 2 500 lat. Przybyli prawdopodobnie z północnej Polski i północnych Niemiec na wybrzeża Morza Północnego w południowej Danii, północnych Niemiec (północni Fryzowie), północnozachodnich Niemiec (wschodni Fryzowie) (Wschodni Fryzowie) orazzchodówy orazzowie). Zachodni Fryzowie zasiedlili w przybliżeniu obecną prowincję Fryzję, Północną Holandię, Południową Holandię, Zelandię oraz zachodnią część Utrechtu, który aż do średniowiecza był ich stolicą. Ich wschodnia granica trudna jest do ustalenia. Nie wyklucza się, że terytorium zamieszkane przez Fryzów obejmowało nawet północną Francję. W owym czasie używano nazwy Fryz na określenie wszystkich mieszkańców Nizozemsko. I tak Morze Północne było nazywane Morzem Fryzyjskim, kościół, który zbudowali w Rzymie, wciąż nosi nazwę kościoła fryzyjskiego atd.

Miano zachodnich Fryzów ciągle noszą mieszkańcy północnej części Holandii Północnej. Część południową, aż po wielkie rzeki, zamieszkują Holendrzy (potomkowie Batawów i Fryzów wymieszanych z Caninefatami), a na południe od tych rzek mieszkają Zelandczycy (Flamandowie Fryzówni Batawów i czawaęść). W prowincji Fryzja mieszkają Fryzowie zwani Louwerse (od nieistniejącej już rzeki ?) lub rzadziej – środkowi Fryzowie.

Wskutek podniesienia się poziomu morza tereny obecnej Fryzji i Holandii Północnej zostały zalane wodą, a Fryzja wyludniła się. Rezultatem tego było uzyskanie dominacji przez „Holandię” (Noorderkwatier & Południowa Holandia, Zelandia, Utrecht oraz część Brabancji). Po roku 1000 władcy tych ziem nazywali się hrabiami Holandii, Zelandii, a nieco później także i zachodniej Fryzji.

Państewka fryzyjskie zdołały utrzymać pewną niezależność od Świętego Cesarstwa Rzymskiego, co jest nazywane „wolnością fryzyjską“. Aż do XIII w. hrabiowie Holandii i biskup Utrechtu sprawowali tam władzę dość ograniczoną. Jako potomkowie królów fryzyjskich (obcokrajowcy nazywają ich często książętami), hrabiowie Holandii usiłowali egzekwować tam swoje prawo oraz płacenie podatków, ale niejednokrotnie wymagało to użycia z brojnej si I tak doszło do bitwy pod Warns.

Bojový modul Varuje
(26 września 1345, Leaver dea as sleaf! = lepsza śmierć od niewoli!)

Z powodu błędów taktycznych i złej koordynacji wojsk holenderskich, w których skład wchodzili także Francuzi, Flamandowie i Zelandczycy (konie ciężkozbrojnych rycerzy nie były załadowane na statki), Holendrzy i do musili grali Decydujące starcie odbyło się koło Czerwonego Klifu, gdzie Fryzowie co rok, w ostatnią sobotę września, obchodzą rocznicę tego zwycięstwa.

Ta wiktoria przedłużyła wspomnianą wolność fryzyjską, czego następstwem była kontynuacja przez kolejne 150 lat (1350–1498) krwawej wojny domowej pomiędzy zwalizujnic swacymi schieringersów i vetkopersow, aw konsekwencji utrata osławionej wolności. Kres jej położył cesarz Maksymilian I, który w 1498 r. ustanowił swego wasala Alberta Saksońskiego podestą, czyli governorem Fryzji. W 1579 r. prowincja – jako ostatnia – przyłączyła się do Siedmiu Zjednoczonych Prowincji.

Fryzyjská sága 1
Istnieje ciekawa legenda na temat powstania prawa fryzyjskiego, tzw. Lex Frisionum, co miało miejsce za czasów Karola Wielkiego. Władca ten chciał spisać prawo obowiązujące na podległych terenach iw związku z toho rozkazał dwunastu fryzyjskim znawcom prawa, tzw. Āsegas, aby mu je ustnie przedstawili. Ci jednak nie mogli dojść do porozumienia i gdy po kilkunastu dniach (w innej wersji – po roku) wskutek rozbieżności nie wykonali polecenia, rozgniewany Karol postanowił ich ukarać, dając do wyboru śmierć, niewolę lub wys na statwionym na stewiołanie. Fryzyjczycy wybrali do ostatnie. I byliby pewnie zginęli, gdyby na pokładzie statku nie pojawił się tajemniczy mężczyzna ze złotym toporem na rameniu, który doprowadził łódź bezpiecznie do lądu. Tam cisnął topór na ziemię, z której natychmiast wytrysnęła woda. Następnie mężczyzna zgromadził Fryzyjczyków wokół tego źródła, a sam stanął na kamieniu i podyktował im prawo, z którego wzięło się potom ich słynne Lex Frisionum. Tajemniczym przybyszem okazał się bóg Fosite – bóg prawa i sprawiedliwości.

Uwaga 1:
Wiele miejsc w Holandii předstírá do miejsca, w którym Fosite dyktował prawo: Heilbron leżące u stop Północnofryzyjskiego Stollbergu, skalista wyspa Helgoland (na starych mapach nosząca nazwę także Fositeland) Ameland oraz wyspa Za to miejsce uznaje się także wyspę Zeerijp.

Uwaga 2:
Pamięć o bogu Fosite przetrwała we Fryzji (nie tylko w części holenderskiej) w mniej lub bardziej poważnej formie. W czasie festiwalu Friesen-droapen w Helgolandzie ustawia się specjalne miejsce dla tego boga.

Uwaga 3:
Stare prawo germanskie nigdy nie było spisywane i musiało być zapamiętywane. W czasach, gdy większość ludzi nie umiała czytać i pisać, to był jedyny sposób jego upowszechniania. Aż do II wojny światowej tradycja nakazywała ogłaszać nowe prawo ustnie na schodach miasta. Dopiero po tym stawało się ważne.

Fryzyjská sága 2

W Stavoren mieszkała wdowa po bogatym kupcu, która pragnęła nieustannego pomnażania swojego bogactwa. Tak więc poleciła komendantowi swoich kapitanów udania się do wszystkich głównych portów i przywiezienia najbardziej cennyej rzeczy, jaką zobaczył w tej podróży. Żeglarz wypełnił polecenie, ale nigdzie nie zobaczył czegoś, co uznałby za najbardziej cenną rzecz na świecie. Dopiero w Gdańsku zobaczył na rynku „złote ziarno” i wypełnił nim ładownie swojego statku. Po powrocie do domu oznajmił wdowie, że najcenniejszą rzeczą, jaką znalazł, było „zboże, ponieważ karmi ono każdego głodnego“. Kobieta wpadła w złość i zapytała: z której strony, od portu czy sterburty umieściłeś zboże?. Od strony portu – odparł żeglarz. – Bardzo dobrze – odparła wdowa i kazała mu wyrzucić je za burtę. Wywołało to gwałtowną reakcję starszego mężczyzny z tłumu gapiów, który zakrzyknął: Będziesz ukarana za tę podłość! Jeszcze nadejdzie czas, gdy będziesz żebrać o jedzenie! Na co kobieta rozejrzała się chłodno wokół, zdjęła z palca złoty pierścionek, rzuciła go do wody i powiedziała: Není prędzej będę żebrać o jedzenie, aż morze zwróci ten pierścień. Niedługo potem w czasie bankietu dla jej kolegów z Hanzy wdowa znalazła pierścień w podanej jej rybie. Jak przewidział stary mężczyzna, spotykała ją katastrofa za katastrofą, aż w końcu popadła w taką nędzę, that mustła żebrać o kawałek bread. Tymczasem ziarno kiełkowało w porcie i spowodowało mieszanie się piasku i ziemi i zamulenie przystani. Z tego powodu port musiał być zamknięty dla większych statków, co sprawiło, że bogate kiedyś miasto przekształciło się w zubożałą wieś zamieszkaną przez niespełna tysiąc ludzi.

O Fryzji (wersja angielska): kort

Zanechat komentář Zrušit odpověď

Tato stránka používá Akismet ke snížení spamu. Přečtěte si, jak jsou zpracovávána data vašich komentářů.

Frísko (Friesland) (W-Friesian Fryslân; holandský N-Saský Freesland; německy holandský Friesland; dánský Frisland) je historický region na pobřeží Severního moře, zabírající jeho úsek od holandského jezera IJsselmeer přibližně k pobřeží Dánska. Místo pobytu Frísů.

Historie [upravit | upravit kód]

Frísové jsou známí již od římských tažení proti Germánům. V době Tacita se Frísové rozdělili na velké a malé a byli samostatným kmenem. Drusus starší si během tažení v roce 12 př. n. l. podrobil Frisy a jejich sousedy [1]. Podle Tacita „kvůli chudobě“ platili Frísové daň Římu v býčích kůžích. Ale kvůli zpřísnění daňového útlaku zahájili povstání, během kterého zemřelo více než 1300 Římanů [2]. V roce 15 n.l Frisians pomáhal Germanicus během jeho tažení severně od Mainz [1].

Ve středověku, od 734. století do roku XNUMX, měli Frísové svůj vlastní stát – Fríské království.

Území historických fríských státních celků, moderní distribuce fríského jazyka, stejně jako členové Frisian Commonwealth

Tato sekce může obsahovat původní výzkum.
Přidejte prosím odkazy na zdroje, jinak může být tato sekce smazána. (16. října 2013)

Ve Fríské pravdě (Lex Frisionum) počátku 4. století [5] se jasně rozlišují tři okresy Fríska, které společně zabírají území mezi Sincfalem a Weserem. [XNUMX]

Povodeň Svaté Lucie, ke které došlo 14. prosince 1287, připravila zemi o velkou část území.

Po středověku [ objasnit ] Frísové v Nizozemí byli obyvateli oblasti mezi Vlieským průlivem (mezi ostrovy Vlieland a Terschelling) a řekou Lauwers – dnešní provincie Frísko. Zatímco Severní Holandsko se stále nazývá Západní Frísko, jeho obyvatelé si již neříkají Frísové. V 17. století bylo okolí města Groningen – Ommeland také považováno za součást Fríska, ale v té době se jeho obyvatelé považovali za obyvatele Groningenu. Obyvatelstvo regionu Východní Frísko v Německu nyní nazývá sebe a obyvatele pobřežních oblastí a ostrovů Šlesvicka-Holštýnska Frísy.

V současné době je na území historického regionu sedm geograficky oddělených regionů:

• Západní Frísko (West Frisia) je region v provincii Severní Holandsko v Nizozemsku. Území západně od Zuiderzee, připojené k hrabství Holland v roce 1287.
• Friesland (Friesia) západně od Lauwers (holand. Westerlauwers Friesland) je nyní provincií v Nizozemsku. Od roku 1498 patřilo Seigneury Frísko saskému vévodovi Albrechtu III. Mladý burgundský vévoda Karel V. koupil v roce 1515 panství od vévody Jiřího Bradatého Saského. V roce 1524 bylo panství připojeno k burgundskému Nizozemí.
• Little Friesland (holandský: Klein Friesland) – Ommeland v provincii Groningen.
• Východní Frísko (Východní Frísko) je region na východ od řeky Ems k Weser, včetně Butjadingen, nyní v Dolním Sasku v Německu. Kraj East Friesland[de] existoval od roku 1464 do roku 1806, vládl mu rod Kirksenů. V roce 1744 bylo dobyto Prusko.
• Land-Wursten[de] je oblast mezi Weser a Labe v Německu.
• Severní Friesland je oblast ve Šlesvicku-Holštýnsku v Německu.
• Helgoland je ostrov při ústí Labe v Německu.

Tato sekce nedokončený.
Pomůžete projektu jeho opravou a přidáním.

Viz také [upravit | upravit kód]

• Frísko (Nizozemsko)
• Frisia (království)
• Friská svoboda

Poznámky [upravit | upravit kód]

1. ↑ 12 ESBE: Vlysy
2. ↑ Tacitus. Kniha letopisů IV. 72-74
3. ↑ Animovaná grafika – viditelná při prohlížení v samostatném okně
4. ↑ Fríská pravda // Velká sovětská encyklopedie: [ve 30 svazcích] / kap. vyd. A. M. Prochorov. — 3. vyd. – M.: Sovětská encyklopedie, 1969-1978.
5. ↑Basilii Ioannis Herold. Incipit Lex Frisionum Et haec est simpla compositio // Originum ac germanicarum Antiquitatum Libri, Leges videlicet, Salicae, Allemannorum, Saxonum, Angliorum, Thuringorum, Burgundionum, Francorum, Ripuariae, Boioariorum, Vurumerinorum The Friedian, Vurumuestphalorum, Fribourg(lat.). — Basileae, 1557. Archivováno 21. června 2021 na Wayback Machine

Literatura [upravit | upravit kód]

• Frísko (historická oblast u Severního moře) // Velká sovětská encyklopedie: [ve 30 svazcích] / kap. vyd. A. M. Prochorov. — 3. vyd. – M.: Sovětská encyklopedie, 1969-1978.

Toto je ukázkový článek o geografii Německa. Pomozte RUVIKI přidáním do tohoto článku, stejně jako do každého jiného.

Toto je ukázkový článek o geografii Nizozemska. Pomozte RUVIKI přidáním do tohoto článku, stejně jako do každého jiného.

Odkazy na externí zdroje

Slovníky a encyklopedie

• Velká Katalánština
• Italština
• Britannica (online)